* NHỮ - VĂN - ÚY
 
.......... Ngay ngày đầu tiên đến "chầu" Tổng Thống MỸ GEORGES W BUSH, Thủ tướng nhà nước VGCS NGUYỄN TẤN DŨNG đã được ngài W BUSH vui vẻ xoa đầu và khen rằng "Việt Nam đạt tiến bộ "đáng ghi nhận" trong lãnh vực tự do chính trị và tự do tôn giáo!
.......... "Được lời như cởi tấm lòng", mặt mày cuả anh Thủ tướng VIỆT CỘNG tươi rói hẳn lên, không còn "âm u tù hãm" như khi vừa đến địa giới của Toà BẠCH ỐC đã nhận được sự tích cực "đón rước" cuả rừng cơ vàng Tự do. DŨNG không thấy bóng dáng một lá cờ máu vẫy chào, dù chỉ nhỏ xíu như ba ngón tay chéo đan lại thành.... hình tam giác nên cũng không dáu được nét thất vọng!
.......... Diễn tả khuôn mặt da kỳ nhông của anh trùm VI XI bằng hơn 70 chữ như trên đã là quá đủ rồi, bây giờ dành giấy mực và thì giờ để mổ xẻ những lời phán của Tổng Thống BUSCH!
.......... Như những người đui cũng biết vì nghe dư luận thế giới quá ồn ào, như những người điếc cũng hay vì trông thấy những hình ảnh rõ ràng đến độ quá lộ liễu, chứng tỏ chế độ độc tài toàn trị của đảng VGCS là một trong vài nước độc tài sắt máu hiếm hoi nhất còn rơi rớt lại trên hành tinh, như những tỳ vết không tẩy rửa được!
.......... Ông W BUSH có đui không? Tôi xin tự trả lời: KHÔNG !
.......... Ông W BUSCH có điếc không? Tôi cũng xin tự trả lời: KHÔNG !
.......... Không đui, không điếc mà ông W BUSCH đã làm một việc không giống ai; vậy thì nếu muốn phê phán về việc làm cuả ông, chúng ta không nên dùng cặp mắt bình thường mà nhận định,  không nên ở góc độ hay dùng lăng kính bình thường mà soi xét để phán đoán!
.......... Trước hết, chúng ta cần xác định, là Tổng Thống nước MỸ, Ông W BUSCH có sứ mệnh gì tối đặc biệt? Là Thủ Tướng của chế độ Việt Gian Cộng Sản, anh NGUYỄN TÁN DŨNG có sứ mệnh gì tối đặc biệt?
.......... Như phần nổi mà công luận đã biết, trong cuộc hội đàm này, với công luận, điều chính yếu là hai nước hội nghị về hai vấn đề nóng bỏng của 84 triệu dân VN: Tự do chính trị và Tự do Tôn giáo; điều thứ yếu là Thương mại, đầu tư và an ninh khu vực!
.......... Trước hết, xét về hình thức cuả vấn đề qua Mỹ" lần này của NGUYỄN TIẾN DŨNG, với một đoàn "văn võ bá quan" hàng trăm nhân vật là một điều đáng đặt ra.
.......... Trên nguyên tắc, một đất nước thật sự có chủ quyền là một đất nước mà thể chế chính trị cầm quyền có toàn quyền chủ động điều hành đất nước, một bổn phận thiêng liêng mà nhân dân đã giao phó và nhân dân có bổn phận phải hỗ trợ! Một quốc gia khác, dù với hảo ý hay dù với ý đồ xấu mà muốn được "góp ý kiến"  thì có nhiều phương thức có thể được xử dụng để bảo toàn danh dự của Quốc Thể. Chọn phương thức phải đích thân người lãnh tụ nước (Chủ Tịch nước hay Thủ Tướng) cùng bầu đoàn lãnh tụ lê thân tới nước người để họp bàn chuyện nước  mình đã là một điều đáng xấu hổ; lê thân đi không phải là được "họp bàn"  mà là để nhận chỉ thị hoặc nghe "tuyên bố kết quả" như thí sinh thi Trung học đi nghe  kết quả cuả cuộc khảo thí thì lại càng xấu hổ hơn!
.......... Tất cả những lý lẽ nào luồn lách hoặc lời dụ ngon ngọt nào nhằm mê hoặc sự thật đều là ngụy biện vì nếu trong chính trường Quốc Tế, VN đứng ngang hàng với MỸ (có nghĩa là không bị lệ thuộc!) thì sao nhân vật lãnh đạo MỸ không sang nước VN mà họp bàn? Khi nước MỸ có những lúng túng về nội bộ, sao lãnh đạo đảng và nhà nước VGCS VN không mời MỸ sang "làm việc"?
.......... Sau khi "làm việc" với NGUYỄN TIẾN DŨNG, tại buổi họp báo chung, hành động đầu tiên của W BUSH là ca ngợi VN đạt tiến bộ "đáng ghi nhận" về Tự do Chính trị và Tôn Giáo, rõ ràng mang hình ảnh của vị Chánh chủ khảo  xướng danh kết quả cuộc khảo thí.
..........  NGUYỄN TẤN DŨNG lắng tai nghe, nghe, mặt  mày tươi rói hẳn lên, rõ ràng mang hình ảnh cậu học trò vưà nghe tên mình trong danh sách trúng tuyển! 

* NHỮ - VĂN - ÚY

Thư Của Bác Sĩ Nguyễn Đan Quế Gởi TT Bush Nhân Dịp Nguyễn Tấn Dũng Thăm Hoa Kỳ

Bài báo của BS Quế trên New York Post Việt Nam Cần Có Tự Do Ngay. Nguyễn Đan Quế LGT: Vào đúng ngày Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng được Tổng Thống Bush tiếp kiến tại Bạch Ốc (24-6-08), một bài báo của Bác Sĩ Nguyễn Đan Quế từ Việt Nam đã xuất hiện trên báo New York Post. Đây là nhật báo kỳ cựu nhất tại Thành Phố New York, ra đời từ hơn 200 năm nay, và là một trong 10 tờ báo lớn nhất tại Hoa Kỳ. Qua bài báo này, BS Quế đã nói tới một sự thay đổi cần thiết mà ông Dũng, với sự giúp đỡ của Hoa Kỳ, có thề làm được để cứu Việt Nam. Sau đây là bản dịch toàn thể bài báo. 24 tháng 6, 2008: Hôm nay thế nào cũng có biểu tình phản đối Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhân dịp ông gặp Tổng thống Bush. Nhưng chắc chắn là ông Dũng vẫn cảm thấy dễ chịu hơn khi ở nước ngoài, vì ở trong nước, công chúng đang gia tăng bất mãn, do kinh tế xáo trộn. Nhưng cuộc khủng hoảng cũng đem đến cho ông Dũng một cơ hội to lớn. Đó là cơ may chấp nhận nới rộng thể chế chính trị để đi vào lịch sử như một nhà cải cách. Việt Nam đã vui hưởng sự tăng trưởng mạnh mẽ trong mấy năm qua, và việc được gia nhập Tổ chúc Thương mại Thế giới (WTO) là bước tiến vững vàng trên đường hội nhập kinh tế toàn cầu. Nhưng công cuộc đổi mới của ông Dũng đang gặp khó khăn dẫn đến việc dân chúng bị khốn khó bởi đủ thứ tệ hại. Lạm phát tăng 25% vào tháng Năm, với giá thực phẩm đắt hơn 42% so với cùng thời gian vào năm ngoái. Tỉ lệ thất nghiệp cao. Giá dầu quốc tế nhảy vọt tăng thêm sự khốn khó – cùng lúc với đồng đô la suy yếu, khiến giá trị số tiền người Việt gửi về từ ngoại quốc bị giảm sút. Và tất cả những chuyện này giúp phơi bầy một vấn đề lớn hơn – đó là một guồng máy nhà nước đàn áp đã thành trở ngại chính cho tiến bộ. Nhà cầm quyền hầu như bất lực không thể kiểm soát được nạn lạm phát; hệ thống giáo dục không dậy cho giới trẻ những kỹ năng cần thiết cho một nền kinh tế toàn cầu. Những khoản đầu tư khổng lồ nhà nước ném vào các công ty quốc doanh kém hiệu năng (đã không mang lại lợi nhuận mà còn bị thua lỗ nặng nề). Lạm dụng quyền hành như truất hữu đất đai mà không bồi thường xứng đáng càng ngày càng trở nên thịnh hành. Người Việt gia tăng thái độ bất mãn – từ hình thức dản dị như bất hợp tác, tới những cuộc đình công tại các xí nghiệp trên toàn quốc. Nhà cầm quyền đáp ứng bằng cung cách cố hữu – bắt giữ các nhà vận động, bloggers tự do, luật sư, doanh nhân, sinh viên, nông dân và công nhân. Việt Nam vẫn có tiềm năng lớn mạnh. Năm ngoái, người Việt hải ngoại gửi về nước cho gia đình hơn 7 tỉ đô la – một con số đáng kể giúp cho nền kinh tế tăng tốc. Các nguồn viện trợ hoặc cho vay từ nước ngoài hứa giúp hàng triệu triệu đô la. Và chỉ mấy tháng đầu năm nay, vốn ngoại quốc trực tiếp đầu tư đã lên tới 15.7 tỉ. Tóm lại, trở ngại mà ông Dũng phải đối phó không phải là thiếu những người muốn đầu tư mà là một guồng máy cai trị quan liêu, cứng nhắc thách đố và vô trách nhiệm. Hãy nhìn vào vụ tham nhũng nổi tiếng gần đây nhất tại Việt Nam, mà một số viên chức cao cấp trong chính quyền đã lấy công quỹ -- gồm cả một phần tiền ngoại quốc viện trợ -- để chơi cá độ bóng đá. Nhiều viên chức đã bị truy tố ra tòa và lãnh án về tội lạm dụng công quỹ, lại còn hối lộ để chạy án. Nhưng rồi, vào tháng trước, hai nhà báo từng phanh phui vụ tham nhũng này đã bị bắt – điều mà hầu hết người Việt cho là một vụ cửa quyền trả thù. Quốc gia hầu như sẽ vô phương đối phó với tham nhũng cũng như quy trách nhiệm cho giới thẩm quyền nếu các nhà báo đưa ra ánh sáng những vụ làm bậy lại bị đe dọa bằng tù đầy . Đây là cơ hội của ông Dũng – nếu ông biết năm lấy. Ông cần tỏ cho Bộ chính trị đảng Cộng sản Việt Nam thấy rằng điều hành tất cả những rắc rối trong một xã hội tăng trưởng mau lẹ sẽ dễ dàng hơn, nếu có một thị trường tự do về quan điểm (opinions), cũng như về hàng hóa và dịch vụ. Chính phủ sẽ phải đối phó với những khó khăn về kinh tế bằng một vài quyết định cứng rắn. Nhưng những quyết định này sẽ dễ được dân chúng chấp nhận, nếu họ cảm thấy có tiếng nói trong việc hình thành chúng. Còn đợi gì nữa? Bằng cách dùng những khó khăn này để mở rộng, ông Dũng có thể giúp mang lại sự ổn định và thịnh vượng cho Việt Nam. Bằng cách thay đổi tình trạng trì trệ hiện nay, Hà Nội có thể an tâm rằng giao động không biến thành bạo động – điều mà chẳng ai muốn, ít nhất là các nhà đầu tư ngoại quốc đã bỏ vốn ra hàng trăm triệu đô la. Và bằng cách mở rộng, ông Dũng sẽ giúp cho người Việt hoàn thành được điều mà hàng trăm triệu dân láng giềng đã có, là tự do. Đây cũng là cơ hội độc nhất đối với Hoa Kỳ. Ảnh hưởng của Hoa Kỳ (phần chính qua gia tăng đầu tư) sẽ là tác nhân thực sự và duy nhất để thay đổi đất nước hiện nay. Việt Nam rất cần tới ảnh hưởng đó để tiếp tục. Nhân dân Việt Nam cần gia tăng giao thương và vốn đầu tư ngoại quốc để chúng tôi có thể cải tiến hệ thống giáo dục và đưa dân tộc chúng tôi ra khỏi cảnh nghèo khó. Nhưng chúng tôi cũng cần các nhà đầu tư lên tiếng giúp chúng tôi về sự cần thiết cải tổ để tăng thêm sự minh bạch và trách nhiệm – và giúp chúng tôi xây dựng một Việt Nam dân chủ với phẩm giá và các quyền của người dân được tôn trọng. Người Việt Nam chúng tôi muốn thay đổi. Chúng tôi biết nhà cầm quyền không thể phủ nhận mãi mãi các tự do của chúng tôi. Và nhân dân Việt Nam mong muốn các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ về kinh tế và chính trị có cơ hội nhắc nhở Thủ Tướng Việt Nam về sự thật đó trong các buổi gặp gỡ tuần này. Nhà vận động dân chủ Việt Nam Nguyễn Đan Quế đã trải qua hai mươi năm trong tù. Ông hiện đang bị canh gác tại gia ở Sài Gòn. Dịch từ nguyên văn tiếng Anh “Why Vietnam Needs Freedom Now”, trên trang binh luận (Op-Ed) của báo New York Post, ngày 24-6-2008. Đinh Từ Thức chuyển ngữ. OPEN LETTER TO PRESIDENT GEORGE W. BUSH ON THE OCCASION OF THE VISIT OF THE SOCIALIST REPUBLIC OF VIETNAM PRIME MINISTER NGUYEN TAN DUNG President George W. Bush The White House Washington, DC June 24th, 2008 Dear President Bush: The Vietnamese government currently encounters major problems that they are incapable of resolving, including multiple economic and social issues. These problems include an inflation rate of 25%, rampant corruption that expands the widening gap between the rich and the poor, human trafficking, conceding land to China, a failed education system, and most of all the lack of basic human rights and civil liberties. There is deep resentment and distrust of the Hanoi regime by the Vietnamese people because of ineffective governance and their inability to support the people's daily needs. Across the country, there is pressure building up demanding for a major change in the current political system. Upon the occasion of this visit, we believe that you, Mr. President, should encourage Vietnamese Prime Minister Nguyen Tan Dung to take this golden opportunity to reform his government. There are specific issues that we would like to be raised during your discussion with Mr. Nguyen Tan Dung: 1. Immediate and unconditional release of all political prisoners, and stop all harassment of former prisoners. 2. Immediate restoration of the basic human rights and civil liberties of the Vietnamese people, including freedom of religion, freedom of speech, freedom of information and press, freedom of association, and freedom of movement. 3. Abolition of Article No. 4 of the Vietnamese Constitution which gives the Vietnamese Communist Party supremacy over the population. 4. To accept a multi-party system and to set a specific time table for free and fair elections under the supervision of the United Nations. 5. To return property rights to the people, especially farmers. 6. To allow collective bargaining for workers as a first step to the formation of independent labor unions to meet the International Labor Organization's standards; and to be enforced by U.S. companies in Vietnam to certify that they meet the criteria under the U.S. labor's laws. 7. The Vietnamese government must take steps toward correcting critical human trafficking and labor trafficking crimes. 8. To reform the legal system and to repeal specific criminal codes including Article Numbers 73 and 88. To fight corruption by improving accounting transparency and conforming to international legal accountability. 9. To renovate the education system with specific programs and assistance from the U.S. government and private sector. 10. To guarantee equal protection under the law to all Vietnamese, regardless of religious belief, political philosophy, or previous associations. To stop all the discrimination of the former veterans of the Republic of Vietnam, to improve their daily living necessities, and to allow the Vietnamese overseas to assist them and to rebuild the Veterans Cemetery Bien Hoa, as a historical heritage site. Dear Mr. President, this is the right time for Mr. Nguyen Tan Dung to undertake the courageous task to embrace change, to open up the political system, and to go down in history as a reformer. Respectfully yours, Signatories 1/ The Non Violent Movement For Human Rights in Vietnam ( Representative: Nguyen Dan Que, M.D., Saigon, Vietnam). 2/ The Rallying For Democracy ( Nguyen Dan Que, M.D , President, Saigon, Vietnam). 3/ Bloc 8406- Supporters of Manifesto of Freedom& Democracy For Vietnam ( Representatives: Mr. Do Nam Hai, Sagon, Vietnam; Father Phan Van Loi, Hue, Vietnam; Mr. Tran Anh Kim, Thai Binh, Vietnam; Mr. Nguyen Xuan Nghia, Hai Phong, Vietnam; Prof. Nguyen Chinh Ket, currently on mission in USA). 4/ Alliance For Democracy and Human Rights For Vietnam ( Representatives: Mr. Do Nam Hai; Mr. Tran Anh Kim; Prof. Nguyen Chinh Ket). 5/ Vietnamese Political and Religious Prisoners Friendship Association ( Founded by The Venerable Thich Thien Minh. Representative: Mr. Pham Tran Anh, Executive Director of the oversea Chapter, California). 6/ The Group of Arbishop Nguyen Kim Dien ( Representatives: Father Chan Tin; Father Nguyen Huu Giai; Father Phan Van Loi). 7/ Nguyen Thanh Giang, Ph. D., Vietnam Human rights Activist, Hanoi, Vietnam. 8/ The International Committee To Support The Non Violent Movement For Human Rights in Vietnam ( Representative: Nguyen The Binh, M.D. , Mc Lean, USA). 9/ Vietnam Human Rights Network ( Mr. Nguyen Thanh Trang, President, San Diego, California). 10/ Vietnamese Community of Washington DC, MD and VA ( Mr. Ly Van Phuoc, President, Maryland). 11/ Vietnamese Americans Community in The USA ( Representative: Truong Ngoc Tich, M.D, Dallas Texas). 12/ Coalition of Vietnamese Veterans Association ( Mr. Doan Huu Dinh, President, VA). 13/ Vietnam National Party/ Coordinating Council ( Mr. Tran Tu Thanh, Chairman, VA). 14/ Vietnam Populist Party ( Mr. Nguyen Cong Bang, Secretary General, Houston, Texas). 15/ Viet Tan Party ( Representative: Mr. Hoang Tu Duy, Washington, D.C.) 16/ International Institute For Vietnam ( Mr. Doan Viet Hoat, Ph.D, Chairman, Annandale, VA). 17/ Vietnamese Writers Abroad PEN Centre ( Mr. Son Tung, President). 18/ National Institute of Administration Alumni Association , East Coast ( Mr. Nguyen Kim Huong Hoa. President). 19/ Vietnam Exodus Foundation ( Representative: Mr. Tuong Thang, California). 20/ Vietnamese Senior Citizens in the Washington Metropolitan Area Association ( Mr. Nguyen Dinh Ky, President, VA). 21/ King Hung oversea Foundation ( Mr. Nguyen Xuan Nghia, Esq, Chairman). 22/ Vietnamese American Voters Association ( Mrs. Jackie Bong Wright, President, VA). 23/ Free Vietnam Committee, Southwest USA Chapter ( Mr. Pham Huu Phu, Chairman, Ca). 24/ The Vietnam history Study Network Lichsuviet.com ( Representative: Trinh Quoc Thien, Esq). 25/ Vietnamese Veterans Association of Ontario, Canada (Mr. Nguyen Van Tan, President, Toronto, Canada). 26/ Vietnamese Human Rights Association in Toronto ( Mr. Duong Van Anh, President, Toronto, Canada) 27/ Committee For The Release Of Political Prisoners in Vietnam ( Tu Uyen , M.D., Montreal, Canada). 28/ Vietnamese Community in Montreal, Canada ( Tran Dinh Thang, M.D., President). 29/ Alliance For Democracy in Vietnam ( Representative: Mr. Le Minh Tuan, Toronto, Canada). 30/ Committee to Support The Movement For Democracy in Vietnam ( Representative: Mr. Tran Minh Thanh, Canada). 31/ Vietnam Reform Party, Toronto Chapter ( Representative: Mr. Nguyen Huy Tam, Toronto, Canada). 32/ The Elderly Vietnamese Association of Mississauga, Canada ( Representative: Mr. Tran San, Canada). 33/ The Lao New Generation Democracy Movement LGD (Representative Dr. Richard V. Saisomorn). 34/ Internet Radio: Rallying For Democracy ( Representative: Quan Nguyen, M.D., Falls Church, VA). 35/ Mr, Do Ngoc Phu, Esq, Annandale, VA. 36/ Mr. Doan Thanh Liem, Esq, California. 37/ Nguyen The Huy, M.D. , Toronto, Canada. 38/ Thieu Do, M.D., Annandale, VA.

McCain-Obama: Hiệp Một 

VŨ LINH
 
...Chiến lược nào thất bại hay thành công sẽ là yếu tố quyết định cho cuộc bầu tháng Mười Một...

Bây giờ thì cuộc chạy đua trong nội bộ hai đảng Dân Chủ và Cộng Hòa đã chấm dứt. Đã đến lúc chúng ta nhìn vào cuộc bầu cử tháng Mười Một tới, là cuộc chạy đua giữa hai thượng nghị sĩ, McCain bên Cộng Hòa và Obama bên Dân Chủ.

Từ đây đến đó còn gần năm tháng. Mà năm tháng trong chu kỳ chính trị Mỹ thì không khác gì năm năm hay hơn nữa. Còn rất xa, và rất nhiều chuyện có thể xẩy ra, thay đổi hoàn toàn cuộc diện. Cách đây sáu tháng, vào đầu năm nay, ai dám nói trẻ đen Obama sẽ loại được bà già trắng Hillary?

Nhưng không phải vì vậy mà chúng ta không có quyền bàn góp để đoán mò xem ai có nhiều hy vọng hơn ai. Quyền đoán mò là quyền của tất cả mọi người. Và bất cứ ai cũng có quyền đồng ý hay khác ý.

Năm nay có thể nói là một đại họa cho phe Cộng Hòa. Chưa bao giờ tình hình lại thuận lợi cho phe Dân Chủ và bất lợi cho phe Cộng Hòa như bây giờ. Cuộc chiến Iraq chưa ngã ngũ. Kinh tế đi vào chu kỳ khủng hoảng với giá nhà tuột dốc nhanh nhất từ mấy chục năm nay, trong khi giá xăng mỗi ngày mỗi phá một kỷ lục mới. Các dân biểu và nghị sĩ Cộng Hòa thì bị dính líu vào đủ chuyện lem nhem, từ tham nhũng tiền bạc đến các chuyện tình dục nhơ nhớp.

Trong mấy tháng đầu năm, có ba cuộc tranh cử dân biểu địa phương tại Illinois, Louisiana và Mississippi. Tất cả đều là những căn cứ địa vững chắc của Cộng Hòa từ mấy chục năm nay. Ấy vậy mà các ứng viên Cộng Hòa đều thua tuốt luốt tại cả ba nơi. Một dấu hiệu không thể nào rõ ràng hơn về sự tuột dốc của Cộng Hòa.

Phần lớn dân Mỹ, do sự dẫn dắt của phe Dân Chủ và báo chí cấp tiến, đổ hết cả mọi lỗi lên đầu Tổng Thống Bush nên ông bị chống đối tới mức kỷ lục chưa từng thấy trong lịch sử cận đại Mỹ. Công bằng mà nói thì ông Bush không có đủ quyền hành ngăn chận các ngân hàng cho vay bừa bãi, nhất là khi quốc hội dưới thời Clinton ra luật nới lỏng sự kiểm soát để giúp càng nhiều người có thể mua được nhà càng tốt. TT Bush cũng chẳng đủ khả năng ngăn chận các ông Ba Tàu và Ấn Độ tư bản hoá tối đa, mua xe ào ào khiến xăng nhớt thế giới lên giá không ngừng, trong khi quốc hội ra luật cấm khai thác thêm mỏ dầu tại Mỹ. Quốc hội là cơ quan quyết định ngân sách quốc gia theo Hiến Pháp Mỹ, dù vậy, Bush vẫn bị quốc hội tố là thủ phạm gây thâm thủng ngân sách vài trăm tỷ.

Hầu hết các dân biểu nghị sĩ Dân Chủ bỏ phiếu cho Bush đánh Iraq, nhưng cũng chính những người này bây giờ tố Bush đánh Iraq bất hợp pháp.

Không cần biết phân bua đúng hay sai, chỉ biết Bush làm tổng thống thì phải chịu trách nhiệm về những gì xẩy ra dưới triều đại của mình. Cũng công bằng thôi. Nếu mọi sự đều tốt đẹp thì ông có quyền kể công, còn không thì ráng nghe chửi vậy. Đó là quy luật tiền định trong chính trị Mỹ từ hồi nào đến giờ.

Ông già trắng John McCain ra tranh cử, đại diện cho phe Cộng Hòa trong những điều kiện bất lợi nhất, trong khi ông trẻ đen Barack Obama, đại diện cho phe Dân Chủ lại là người thừa hưởng những điều kiện thuận lợi nhất.

Một cách ngắn gọn, Obama có bốn yếu tố thuận lợi rất lớn mà McCain không có: dân Mỹ chán ngấy Cộng Hòa, Obama là hình ảnh một lãnh tụ mới mẻ, hăng hái sung sức, dư thừa tiền bạc và được sự hậu thuẫn mạnh mẽ của giới truyền thông cấp tiến, gồm mấy đài truyền hình chính như ABC, CBS, NBC và CNN, và các tờ báo lớn như hai tuần báo Time, Newsweek, và ba nhật báo New York Times, Washington Post, Los Angeles Times.

Như vậy, đúng ra thì ông Obama phải là người có hy vọng thắng rất xa đối phương. Nhưng thực tế cho thấy trong tất cả các cuộc thăm dò dư luận, có khi ông McCain thắng ông Obama ba điểm, có khi ngược lại, Obama thắng McCain năm điểm. Như vậy thì cứ coi như là hai bên ngang ngửa nhau thôi.

Tình hình bất lợi cho Cộng Hòa như vậy mà hai ứng viên ngang ngửa nhau thì cũng có thể nói là Obama đang ở thế yếu, và McCain trong thế mạnh. Dick Morris, một cựu cố vấn chính trị của TT Clinton, đã nhận định: “Cái đảng ở trong tư thế mạnh đã lựa một ứng viên yếu nhất, trong khi cái đảng trong tư thế yếu đã lựa một ứng viên mạnh nhất”.

Đảng Cộng Hòa ý thức được sự thất thế nên lựa ứng viên mạnh nhất để cố giữ Tòa Bạch Ốc. Đảng Dân Chủ ỷ lại vào thế tất thắng nên muốn “làm lịch sử”, đưa một phụ nữ hoặc một người da đen lên làm tổng thống.

Mà tại sao McCain lại là một ứng viên mạnh nhất?

Thượng nghị sĩ McCain là một ứng viên có thể nói là gần hoàn hảo, gần như lý tưởng cho Cộng Hòa. Ông là người hùng, đã hy sinh nhiều cho đất nước. Can trường, thẳng thắn, đầy đủ tư cách và kinh nghiệm quân sự cũng như kinh nghiệm chính trị, rất có uy tín và được nể phục trong quốc hội. Sẵn sàng hợp tác với phe Dân Chủ để làm ra chuyện. Ông giải ngũ và tham gia chính trường khi Obama còn đang mài đũng quần tại trường trung học. Ông lại được sự hậu thuẫn của phe Cộng Hòa ôn hòa và các khối độc lập không thuộc đảng nào.

Một người từng trải. Nhưng có thể nói từng trải hơi quá nhiều với cái tuổi hơn 72. Cái tuổi mà phần lớn thiên hạ đã lo về câu cá làm vườn. Hiện giờ thì ông có vẻ vẫn khỏe lắm, nhưng chẳng ai dám bảo đảm ông sẽ đủ sức chịu đựng bốn năm làm tổng thống, hay đủ sáng suốt để lấy quyết định. Ông McCain đã khéo léo lái vấn đề, xỉa mũi dùi về phía Obama để nhấn mạnh ông này “quá trẻ và thiếu kinh nghiệm”.

Điều phiền hơn nữa, ông quá gần TT Bush trong lập trường về Iraq, phá thai, hôn nhân đồng tính… khiến phe Dân Chủ gọi ông là “Bush nhiệm kỳ ba”. Nhưng rất nhiều người không tin lập luận này vì trong quá khứ, ông McCain đã chống đối TT Bush trên nhiều vấn đề quan trọng, như chiến lược Iraq, thuế, bảo vệ môi sinh, gây quỹ cho đảng, ngân sách Nhà Nước, Katrina, tra tấn tù khủng bố… Một bằng chứng khá rõ: phe bảo thủ cực hữu triệt để ủng hộ TT Bush, nhưng lại chống McCain mạnh mẽ.

Ông không phải là người hoàn hảo, nhưng rõ ràng ông là ứng viên mạnh nhất mà Cộng Hòa có thể đưa ra.

Còn ông Obama, tại sao lại là một ứng viên yếu?

Nói câu này ra thế nào cũng có nhiều người phản đối. Ông Obama là ngôi sao đang sáng rực dưới bầu trời Dân Chủ. Trẻ tuổi, tài cao, nói năng như pháo nổ, hứa hẹn một tương lai rực rỡ chưa từng thấy cho nước Mỹ. Mỗi lần mít-tinh là thu hút cả chục ngàn người nghe. Ông là người lôi cuốn được hàng trăm ngàn thanh niên thanh nữ trẻ, lần đầu tiên trong đời họ, hăng hái tham gia vào sinh hoạt chính trị Mỹ. Hậu thuẫn của ông cũng được thể hiện qua việc cho đến nay ông đã thu được hơn hai trăm triệu đô tiền yểm trợ, một kỷ lục chưa ai đạt được. Như vậy sao lại gọi là yếu nhất?

Thật ra, khối dân ái mộ Obama tuy hăng hái, ồn ào, mà lại không đại diện cho đa số cử tri Mỹ. Chúng ta cần nhớ là chỉ mới có khoảng 15% dân Mỹ tham gia vào các cuộc bầu sơ bộ, còn lại chưa lên tiếng cho đến khi tổng tuyển cử tháng Mười Một tới. Nếu coi như ba ứng viên Obama, Hillary và McCain xấp xỉ ngang nhau, thì mỗi người chỉ mới được phiếu của 5% dân Mỹ thôi, tức là trên dưới 15 triệu người trong cái xứ 300 triệu dân này.

Cái liên minh mà Obama thành lập được là một liên minh của năm khối: dân da đen, trí thức cấp tiến, sinh viên khá giả, các thành phần chống chiến tranh Iraq, và giới truyền thông cấp tiến. Đây không là lần đầu tiên trong chính trị Mỹ có một liên minh như vậy, mà là lần thứ hai rồi.

Năm 1972, khi đại diện phe Dân Chủ, thượng nghị sĩ George McGovern cũng đã tạo được một cuộc tập hợp tương tự. Ông ra tranh cử đối diện với đương kim tổng thống Richard Nixon. Ông thu hút được sự ủng hộ hăng say, gần như điên cuồng, của giới trẻ và trí thức phản chiến, của dân da màu và cũng lôi cuốn được cả chục ngàn người đến nghe ông nói chuyện, đồng thời cũng được cổ võ bởi giới truyền thông cấp tiến đang đánh Nixon tơi bời vì cuộc chiến Việt Nam và khủng hoảng dầu xăng, y hệt tình trạng hiện nay.

Nhưng kết quả cuộc bầu tổng thống năm đó cho thấy rõ sức mạnh thực sự của liên minh này: McGovern thua Nixon trên 49 tiểu bang, chỉ thắng khít nút được có đúng một tiểu bang Massachusetts, tiểu bang cấp tiến nhất Mỹ (và District of Columbia, là thủ đô Washington, một thành trì kiên cố của khối cử tri da đen). Dân Mỹ nói chung chống chiến tranh vì bản tính hiền hòa lương thiện, nhưng họ cũng không muốn cuốn cờ tháo chạy như McGovern chủ trương. Hay Obama chủ trương hiện nay.

Ông McGovern cũng thua vì liên minh của ông đã không thu hút được các khối cử tri lớn khác như dân trung lưu và lao động Mỹ trắng, giới trung niên và lão niên, giới phụ nữ, thanh niên không là sinh viên đại học, và những thành phần không phải dân thành thị mà sống ở thôn quê, các tỉnh nhỏ, và ngoại ô các thành phố lớn.

Kinh nghiệm của McGovern không khỏi làm nhiều người nghĩ đến trường hợp của Obama ngày hôm nay. Nhất là khi nhìn vào những chiến thắng của bà Hillary lúc cuối mùa bầu sơ bộ.

Trước hết, những chiến thắng sau này chứng minh Obama chỉ thắng được lúc đầu mùa tranh cử khi còn ít người biết đến, sau này khi càng nhiều người biết rõ ông hơn - đặc biệt là sau khi liên hệ của Obama với các mục sư quá khích Wright và Pfleger, giáo sư khủng bố Ayers, và tài phiệt đang ngồi tù Rezko được khui ra - hậu thuẫn càng ngày càng yếu, nhất là tại các tiểu bang lớn.

Quan trọng hơn nữa, và đây cũng là điểm mà Hillary muốn nhấn mạnh: những chiến thắng sau này của bà chứng tỏ Obama đã và sẽ không được sự hậu thuẫn của thành phẩn chủ lực của Dân Chủ: lao động Mỹ trắng (white blue-collars) .

Trước hết, phải nói về thực tế bầu cử Mỹ. Chúng ta cần ghi nhận là theo thể thức bầu tổng thống của Mỹ, kết quả từng tiểu bang mới có tính cách quyết định, chứ không phải tổng số phiếu của cả nước. Al Gore thu được nửa triệu phiếu nhiều hơn Bush mà vẫn thua.

Do đó, trên nguyên tắc, đây là cuộc bầu cử trên năm mươi tiểu bang. Nhưng có những tiểu bang chắc chắn sẽ bầu cho Cộng Hòa – như Texas, các tiểu bang Tây-Bắc, và Miền Nam - và những tiểu bang 100% Dân Chủ - như California, New York, Massachusetts, Illinois. Do đó, thực tế mà nói thì cuộc chạy đua được quyết định tại chừng nửa tá tiểu bang, trong vòng đai đại hồ - còn được gọi là vòng đai rỉ xét, Rust Belt, vì là khu kỹ nghệ nặng bị đào thải - như Ohio, Pennsylvania, Kentucky, Missouri, West Virginia, Michigan. Thắng trong đa số các tiểu bang này là đắc cử tổng thống.

Giản dị và dễ hiểu.

Đây là dựa trên kinh nghiệm của TT Clinton (Clinton cả hai lần đều thắng tại cả sáu tiểu bang) và TT Bush (Bush cả hai lần đều thua tại Pennsylvania và Michigan, mà thắng tại các tiểu bang còn lại).

Các tiểu bang vừa nêu trên là nơi có sự tập trung lớn của khối trung lưu và lao động Mỹ trắng. Cho đến nay, các cuộc tranh cử với bà Hillary và thăm dò dư luận cho thấy Obama rất yếu tại tất cả các tiểu bang huyết mạch ấy. Đã yếu ngay trong khối Dân Chủ thì làm sao “lấn đất dành dân” bên Cộng Hòa được?

Tại Kentucky, trong một cuộc thăm dò dư luận của đài CNN, chỉ có một phần ba (33%) cử tri Dân Chủ của bà Hillary nói là sẽ bỏ phiếu cho Obama nếu ông là ứng viên của Dân Chủ. Một nửa sẽ đào ngũ qua bên McCain, phần còn lại sẽ không đi bầu. Đó là chưa nói đến Florida, một tiểu bang then chốt đã mang về chiến thắng cho Bush năm 2000. Tại đây, McCain hiện đang thắng Obama ít ra là mười điểm.

Một điều đáng quan ngại nữa cho Obama là trong cuộc chạy đua với bà Hillary, ông thắng phần lớn nhờ hậu thuẫn của một thành phần chủ lực trong đảng Dân Chủ: dân da đen. Nhưng khối da đen chỉ là 11% số cử tri cả nước, mà lại tập trung ở các tiểu bang miền Nam, là nơi mà đa số cử tri sẽ theo Cộng Hòa.

Có một yếu tố tối kỵ mà ai nói đến cũng phải uốn lưỡi bẩy lần để làm sao nói cho nó “phải đạo chính trị” (politically correct). Đó là vấn đề kỳ thị da đen. Nói huỵch tẹt ra thì hiển nhiên rất nhiều ông bà Mỹ trắng chưa chấp nhận một người đen làm tổng thống, dù không dám nói ra. Nếu được thăm dò ý kiến thì hầu hết sẽ nói sẵn sàng bỏ phiếu cho Obama để chứng tỏ mình tiến bộ, văn minh, không kỳ thị. Nhưng khi vào phòng phiếu, đứng một mình, họ lại bỏ phiếu khác. Hiện tượng này được báo Mỹ gọi là “hiện tượng Bradley”. Tom Bradley từng là thị trưởng Dân Chủ da đen rất có uy tín của Los Angeles (ngày nay, phi trường LAX có tên chính thức là Tom Bradley International Airport). Năm 1982, ông tranh cử thống đốc California, đối diện với một ứng viên Cộng Hòa da trắng.

Tất cả các cuộc thăm dò dư luận cho đến ngày cuối cùng trước ngày bầu cử dự báo ông sẽ đại thắng. Nhưng kết quả ông đại bại. Chứng tỏ rất nhiều ông bà Mỹ trắng miệng nói sẽ bầu cho ông da đen Bradley, nhưng khi bỏ phiếu thì lại bỏ phiếu cho ông da trắng đối thủ.

Bà Hillary cũng đã nhìn thấy hiện tượng ấy trong kỳ bầu sơ bộ ở New Hampshire. Trước ngày bầu, thăm dò dư luận cho thấy bà sẽ thua Obama ít ra là 12 tới 15 điểm. Rốt cuộc bà thắng Obama ba điểm. Trong các cuộc bầu ở Texas, Ohio, Pennsylvania, West Virginia, Kentucky và South Dakota gần đây cũng vậy. Tỷ lệ thắng của bà cao hơn hẳn các cuộc thăm dò trước ngày bầu.

Thất bại của bà Hillary cũng đã tạo ra một sự bất mãn lớn cho giới phụ nữ Mỹ trắng. Nếu ông McCain biết khai thác, ví dụ như chọn một phụ nữ ôn hòa đứng cùng liên danh, biết đâu sẽ chẳng lôi cuốn được nhiều bà Dân Chủ?

Có nhiều dư luận cho rằng nhìn vào tình hình chung bất lợi cho Cộng Hòa và cá nhân hai ứng viên có phần bất lợi cho Obama, có thể người ta sẽ thấy Cộng Hòa thắng trong cuộc bầu cử tổng thống trong khi Dân Chủ sẽ thắng lớn trong cuộc bầu cử quốc hội.

Tình trạng hiện hữu, trong hiệp đầu của cuộc chạy đua, còn cách đại hội của cả hai đảng khoảng hai tháng, cho thấy ông McCain có thế thượng phong hơn ông Obama. Nhưng chắc chắn tình hình sẽ thay đổi khi đảng Dân Chủ chính thức đoàn kết lại sau đại hội đảng cuối tháng Tám và sau khi phe bà Hillary kết hợp lại với phe Obama. Khi đó thế đứng của ông Obama sẽ mạnh hơn bây giờ nhiều. Tất cả tùy thuộc hai phe Obama và Hillary sẽ hợp tác với nhau đến mức độ nào.

Một vấn đề quan trọng hơn nữa: sự phân tách trên chỉ có giá trị dựa trên các cuộc bầu cử tổng thống từ năm 1992 đến 2004. Hiện nay, người ta đang thấy cả hai ứng viên Obama và McCain đang cố “vẽ” lại bản đồ chính trị Mỹ. Obama đang cố chen chân vào cứ địa Cộng Hòa, là các tiểu bang tây-bắc, và tranh thắng tại miền nam nhờ khối cử tri da đen. McCain thì lo lấn đất qua các khối dân Nam Mỹ và khối lao động Mỹ trắng. Chiến lược nào thất bại hay thành công sẽ là yếu tố quyết định cho cuộc bầu tháng Mười Một.

Chúng ta sẽ có dịp cập nhật thường xuyên biến chuyển của tình hình trong các hiệp tới của trận đấu (21-6-08).
 
VŨ LINH