Thoạt tiên, bà Clinton đã khởi đi như một cơn lốc xoáy với ba lợi điểm so với các ứng cử viên khác.

(1) Trước nhứt, bà là đương kim Thượng nghị sĩ của một trong vài tiểu bang lớn nhất nước Mỹ và qua đó, đã thiết lập vô số liên hệ với các chính trị gia và các nhà đại tư bản, thường là hai thành phần chính quyết định các cuộc bầu cử ở Hoa Kỳ.

(2) Thứ hai, là một phụ nữ, bà mang một sắc thái mới lạ đến sinh hoạt chính trị của quốc gia này và ngay lập tức, bà đã chiếm được cảm tình của giới nũ cử trị

(3) Cuối cùng, bà có cái họ là Clinton, một danh xưng vẫn còn nhiều âm hưởng, nếu không muốn nói là ảnh hưởng, trong lòng người dân Mỹ sau 8 năm chồng bà, ông Bill Clinton, đảm nhận trách vụ nguyên thủ quốc giạ.

Trong những ngày đầu tiên đó, các bình luận gia đều cho rằng việc bà Clinton sẽ được chọn làm ứng cử viên đảng Dân Chủ là một "sự đã rồi" (fait d'accompli) và người ta chỉ chú tâm vào cuộc tuyển cử bên đảng Cộng Hòa.

Thế nhưng, nguyên cớ nào, và bằng cách nào, bà Clinton cùng đội ngủ của bà đã " chuyển thắng thành bại", để vuột mất một cơ hội kể như đã nắm chắc trong tay ? Lần lượt, bà đã để thua hết tiểu bang này sang tiểu bang khác mặc dầu công bình mà nói, thỉnh thoảng bà cũng đã cố gắng vùng dậy để hạ được địch thủ ở một, hai tiểu bang khiến những ủng hộ viên lạc quan đã gọi bà là "The Comeback Kid #2", ngụ ý nhắc lại sự chuyển bại thành thắng của ông Bill Clinton trong lần đầu tiên ông vận động để ra tranh cư? Tổng Thống vào năm 1992.

Tuy nhiên, cuối cùng, những chiến thắng rời rạc đó đã không cứu vãn được cả một chiến dịch vận động nên đến ngày 6/5 vừa qua, sau kỳ sơ tuyển ở hai tiểu bang Indiana và North Carolina, người ta thấy rõ là bà Clinton đã không còn hy vọng gì nữa và Barack Obama kể như sẽ là người đối đầu với John McCain vào tháng 11 tới đây.

Trong bài này, chúng tôi sẽ giới thiệu cùng quý vị bài phân tích của tuần báo TIME (Hoa Kỳ, số ra ngày 19/5/2008) về 5 nguyên nhân đưa đến sự thất bại của bà Hilary Clinton.

NHỮNG LỖI LẦM BÀ CLINTON ĐÃ PHẠM PHẢI.

Hôm 5/5/2008, một ngày trước kỳ bầu cử sơ bộ ở tiểu bang Indiana, bà Hillary Clinton đến nói chuyện ở một đồn cứu hỏa. Như tất cả các cuộc nói chuyện khác, đây không phải là một sự chọn lựa tùy hứng, nhất thời mà đã được tính toán và có "đạo diễn" trước.

Người ta thấy phía sau bà Clinton là một xe cứu hỏa. Trên đó có nhiều anh lính cứu hỏa lực lưởng đang đứng, bên cạnh Stars and Stripe, quốc kỳ nước Mỹ.

Qua hình ảnh nói trên, người ta muốn nhắc nhở cử tri rằng bà Clinton là một người cứng rắn nhưng cũng rất thương lo cho dân và trên hết. là một người ái quốc. Bà Clinton muốn gởi đi một thông điệp rằng bà là một người chiến đấu, không bao giờ bỏ cuộc.

Tuy nhiên, chỉ một ngày sau đó, bà giống như một võ sĩ, tuy chưa hẳn là bị đo ván hoàn toàn nhưng đang lảo đảo, muốn ngả gục xuống sàn gỗ. Trong 2 cuộc bầu cử sơ bộ ngày hôm đó, bà chỉ thắng ông Obama sát nút ở tiểu bang Indiana (51% so với 49%) trong khi đại bại ở tiểu bang North Carolina (42% so với 56%).

Như vậy, cho đến giờ phút đó, ông Obama đã hơn bà Clinton 150 đại biểu và trong 6 tiểu bang còn lại, số đại biểu chỉ có tổng cộng là 217. Với thể thức số đại biểu được chia đồng đều theo số phiếu bầu (chứ không phải "được ăn cả, ngã về không"), bà Clinton phải thắng với tỷ lệ 70% ở cả 6 tiểu bang còn lại. Mission Impossible !!

Lý do nào đã đưa bà Clinton từ một khởi đầu đầy hứa hẹn đến tình trạng gần như tuyệt vọng ngày hôm nay ? Theo tuần báo TIME. có 5 lỗi lầm mà bà Clinton và nhân viên của bà đã phạm phải:

(1) Bà đã thẩm định sai lầm cảm tính của cử tri.

Đây có lẽ là lỗi lầm lớn nhất của bà. Trong một chu kỳ mà tất cả đang tập trung vào chữ "Đổi Mới", bà Clinton đã chọn một chiến lược của người dang cầm quyền, chú trọng vào "kinh nghiệm", "sự sẵn sàng", "tình cảnh không thể tránh được", cùng với "nhản hiệu" thế lực nhứt của guồng máy chính trị đảng Dân Chủ tên là "Clinton".

Thoạt đầu, chiến lược này hợp lý nếu ta nhớ bà là ai và sự cần pha?I thuyết phục những ngườI còn dè dặt về việc bầu cho một nhu. Nữ là Tổng Tư Lệnh Quốc Giạ Nhưng từ đó, khi chỉ tập trung thuần tuý vào chuyện thắng cử vào Tòa Bạch Ốc vào tháng 11 mà quên đI các cuộc bầu cử sơ bộ của đảng, bà Clinton đã nhận định sai lầm về ước muốn của cử tri đảng Dân Chủ. Họ đang muốn có một sự thay đổi.
Nhưng những sự tính toán sai lầm khác mới làm cho tình trạng tồi tệ thêm

(2) Bà Clinton đã không nắm vững luật chơi.

Bà Clinton đã chọn những ngườI làm việc dựa trên lòng trung thành của họ hơn là sự thông suốt về sự vận động bầu cử. Điều này đã được chứng tỏ một cách quá rõ ràng trong một phiên họp về chiến lược hôi cuốI năm ngoái. Hai nhân chứng kể lại rằng trong khi các cộng sự viên đang nghiên cứu lịch trình vận động, chiến lược gia chính thức Mark Penn tiên đoán một cách tự tin rằng chiến thắng ở California sẽ giúp bà Clinton dẫn đầu vì bà sẽ gom hết 370 đạI biểu của tiểu bang này.
Thoạt nghe thì thấy hay nhưng học sinh môn Công Dân ở bậc trung học cũng biết rằng đảng Dân Chủ, khác vớI đảng Cộng Hòa, không theo thể thức "được ăn cả, ngã về không" mà là chia số đạI biểu theo tỷ lệ của số phiếu.

Một vận động viên lão thành của đảng Dân Chủ ngồi gần đó đã sững sờ, không thể ngờ một "chiến lược gia" chính yếu mà lại không biết được một điều căn bản như thế. Vậy mà rồi, chiến lược đó vẫn được tiếp tục thi hành, nhắm vào các tiểu bang đông dân và có nhiều số đại biểu.

Trong khi đó,
 
(3) Chính bà Clinton đánh giá sai lầm các tiểu bang bầu theo đảng.

Bà Clinton đã gần như hoàn toàn bỏ qua các tiểu bang chỉ có đảng viên mới được bầu như Minnesota, Nebraska và Kansas. Lý luận của bà là thành phần ủng hộ cho bà (g ồm có phụ nữ, người lớn tuổi da trắng và giới thợ thuyền) sẽ không chịu khó mất một buổi tối trong tuần, theo điều lệ ấn định, để đi họp dảng và bầu chọn ứng cử viên. Nhưng làm như vậy, kể như bà đã chịu nhường trước cho đối thủ là ông Obama 12% số đại biểu, một con số không phải nhỏ.

Đến khi các cộng sự viên của bà nhận ra lỗi lầm trầm trọng này thì đã quá trễ vì:

(4) Bà đã dùng phương cách gây quỹ xưa cũ:

Trong hàng chục năm, gia đình Clinton đã ấn định tiêu chuẩn gây quỹ trong đảng Dân Chủ, và hầu hết các ủng hộ viên trước đây của ông Bill Clinton vẫn tiếp tục đóng góp cho quỹ vận động của bà Clinton. Năm 2006, khi ra ứng cư? Thượng Viện, bà đã được hỗ trợ một số tiền khổng lồ là $51.6 triệu đô la. Và ai cũng tin rằng đó chỉ là làm "nháp" cho kỳ ứng cư? Tổng Thống lần này.
Nhưng họ đã quên một môi trường gây quỹ hiện đại: the Internet. Mặc dù tổng số tiền bà Clinton quyên được trong các buổi dạ tiệc vẫn là một con số đáng kể nhưng những ủng hộ viên bị giới hạn bởi con số $2,300 theo luật định.

Trong khi đó, hơn 800,000 người lên website của ông Obama, cứ đều đều đóng góp mỗi lần $5, $10, $50, cuối cùng cũng đã lên hơn $100 triệu đô la, hơn nửa tổng số tiền ủng hộ cho ông này.

Và điều này phản ảnh lỗi lầm sau cùng:

(5) Bà không chuẩn bị cho cuộc chiến lâu dài.

Chiến lược của bà Clinton, như đã nóI ở trên, là "Đánh Nhanh, Đánh Mạnh". Bà nghĩ rằng nếu bà thắng ở Iowa, cuộc chiến kể như xong. Bà đã tuôn tiền ra ở tiểu bang đó như nước nhưng chỉ đã về hạng Bạ
Một điểm nữa là phe của bà không biết chuẩn bị cho những trận đánh kế tiếp. Khi thủ hòa với ông Obama trong ngày "Siêu thứ Ba" (Super Tuesday), bà không còn quân để đi vận động ở các tiểu bang kế tiếp. Trong khi đó, tổng hành dinh của Obama ở Chicago luôn luôn sẳn sàng ứng chiến ở tiểu bang tiếp theo.

Với những lỗi lầm trên, câu hỏi bây giờ không còn là bà Clinton sẽ rút lui hay không, mà là khi nào thì bà Clinton sẽ rút lui. Bà vẫn tiếp tục đi vận động nhưng những lời kêu gọi bà hãy chịu thua càng ngày càng to hơn. Song, như một cộng sự viên cho biết, có lẽ tiếng gọi lớn nhứt là trong đầu của bà. Bà đang nghĩ tới lịch sử nhiều hơn là chính trị. Là người phụ nữ đầu tiên đi được một khoảng đường rất xa như thế này, bà muốn những người đã đặt hy vọng nơi bà hiểu rằng bà đã cố gắng hết sức của mình.
 
Nhưng, có lẽ bà đang tự hỏi, trời đã sinh Hillary Clinton, sao lại còn sinh Barack Obama ???!!! ***

HƯNG VIỆT
(14/5/2008)