Đọc thơ TÔN THẤT PHÚ SĨ Một người bạn giới thiệu với tôi tập thơ của Tôn Thất Phú Sĩ trên internet. Biển ơi cho ta giòng máu Giang hồ từ thuở sơ sinh Ta đi biển xanh màu nước Ta về biển trắng bạc tình Trùng Dương cho ta gởi lại Người tình yêu dấu ta thương Con tàu ngày đêm xuôi ngược Mình ta côi cút dặm đường Nhớ bà mẹ xưa Mẹ oi! Tiếng gọi từ thơ ấu Ấm áp tim con suốt một đời Mẹ ơi! Tiếng gọi từ nhung nhớ Là tiếng thiêng liêng tự muôn đời Nhớ bao nhiêu những hình ảnh thân thiết của cái tôi của tác giả như Chị Tôi Chị là hương sắc đất trời Cho em gọi gió đưa lời tình ca Tri âm chừ ở nơi xa Tiếng lòng vang vọng sao mà thiết tha
Nhà thơ xử dụng tưởng tượng nhiều nhưng không tưởng tượng để đẻ ra câu chuyện như tiểu thuyết gia. Nhà thơ xử dụng tưởng tượng để có những hình ảnh đẹp diễn đạt tư tưởng của mình, bởi vì, như một nhà tâm lý xã hội học nói, “le poète pense par images”. Qua hình ảnh thi ca người ta có thể thấy tư tưởng của nhà thơ về ý nghĩa của cuộc đời, của con người, những niềm tin hay không tin của tác giả về thế giới bên kia, về sự tồn tại của linh hồn, về tính lạc quan hay bi quan của tác giả: Nếu buổi sáng thức dậy Nhìn thấy ánh mặt trời Đó là niềm hạnh phúc Đôi mắt ta sáng ngời Nếu tình cờ đâu đó Chợt thấy con bướm vàng Quyến luyến cánh hoa dại Ta thấy đời bình an Nếu tình yêu tha thiết Tan vở trong thương đau Thì tình đẹp biết mấy Suốt đời sẽ nhớ nhau Nếu đời là bể khổ Có khổ mới nên người Ai không một lần khổ Đời đâu có gì vui Nếu một mai ta chết Xem như giấc ngủ dài Ta về với cát bụi Sẽ không còn của ai Những gì ta đang có Là hạnh phúc trong đời Xin nâng niu gìn giữ Đừng đứng nơi núi này Trông về bên núi nọ. . .Người ơi. Nhà thơ không suy luận như một nhà nghiên cứu, không chính xác như một khoa học gia, nhà thơ chỉ dùng những hình ảnh văn chương đặc biệt thích hợp với sự diễn tả tư tưởng và tình cảm, với những lời lẽ xúc tích, với những hình ảnh ẩn dụ hay tỷ giảo để mỗi người đọc có thể mường tượng ra ý nghĩa khác nhau tuỳ mình, tuỳ nơi, tuỳ lúc như lời nhận xét sau đây của một phân tích gia Mỹ: Nhà thơ nói về “Mỹ Tho quê hương em”, nhưng Mỹ Tho ở đây không có Cù Lao Rồng, không có Chùa Vĩnh Tràng, không có Vàm Kỳ Hôn, không có mận da người, không có cam Cải Bè, không có ông Đạo Dừa, không có Trung Lương, Tân Hiệp, Kim Sơn, Rạch Gầm, mà lại có Em sinh ra ven bờ sông Vàm Cỏ Hàng dừa buông lơi suối tóc thơm lành Hương lúa nồng nàng môi người thiếu nữ Tiếng sáo chiều cao vút luỷ tre xanh Cửu Long giang nước ngọt chảy xuôi giòng Chôm chôm đầu mùa ửng má em hồng Và đôi lúc em buồn buồn vô cớ Tóc hửng hờ bay theo lá sầu riêng Rồi một ngày chiến chinh tràn khói lửa Mỹ Tho ơi! một lần xin từ giả Giòng sông Seine tương tư giòng sông Cửu Mang nổi niềm thương nhớ đến phương xa Mỹ Tho . . .Mỹ Tho . . . Tiếng gọi êm đềm Ngước nhìn trời em đếm những vì sao Bao nhiêu sao bấy nhiêu tình anh đó Nắng mưa gì anh cũng vẫn yêu em Càng ngày nhân loại càng nhận thấy rằng người ta cần phải nhờ đến thi ca để cắt nghĩa cuộc đời, để an ủi mình, để duy trì sự sống. Không có thi ca, khoa học sẽ không đầy đủ, và những gì thuộc lãnh vực tôn giáo và triết lý mà ngày nay ta thấy như đã qua rồi sẽ được thay thế bằng thi ca trong những ngày sắp tới. Tương lai của thơ thật là vô biên và Tôn Thất Phú Sĩ đã chọn con đường vô biên đó khi không còn là người chiến sĩ hải quân trên chiến trường quê hương đất nước nữa. Để kết luận, xin mượn lời sau đây của một nhà văn Mỹ để tặng tác giả tập thơ tôi vừa đọc xong”More and more mankind will discover that we have to turn to poetry to interpret life for us, to console us, to sustain us. Without poetry, our science will appear incomplete; and Nguyễn Thanh Liêm |