Ðệ Tam ( Lớp  10 )

Cô  Giáo  Lê khắc  Ngọc  Quỳnh  ,  tôi mến Cô  qua hai câu thơ trong  bài thơ Trường Phan Chau Trinh.

Phan Châu Trinh thuở tơ vương
Những người  xưa ấy  dễ thương đến  giờ .

Có  những  thầy cô cũng là  bạn thân   một  thời với tôi  hay trên dưới  một chút  , sau  khi xong Trung Học  theo ngành Sư Phạm  về  dạy  lại  Trường Phan châu Trinh ,  tôi gặp  không dám gọi anh tôi  hay mày tau  ,tôi vẫn gọi là  Thầy , bởi vì tôi  tôn trọng cái chức vụ này  , có  một lần tôi qua  Đức  thăm  thằng bạn thân ngày  xưa , thằng Khôi  một  trong ngủ  quỷ  chúng tôi , bây giờ là  Cha Đạo  nhà  thờ  . Cha  đứng trên bục  giãng  , giãng  Đạo  cho hàng  ngàn  giáo  dân  người  Đức  , không khí im lặng trang nghiêm  tôi đâm ra phục  nó , xong buổi  giãng tôi đến    một bên  và  thưa  CHA  măc dù tôi không có Đạo  , nó  ôm tôi khẽ  nói  , mình  MẦY  TAO  đi , để mình  sống lại  vài  giờ của   một thời  ấu  thơ  . Có  những chức vụ như  hai chức vụ trên  đây  mà trong thâm tâm , tôi  lúc nào tôi cũng trân quý  trong đó có  Chức  THẦY GIÁO  .Do đó  trong  6 năm  PCT  , tôi là  học trò  hoang nghich , phá  phách  nhưng chưa  một lần hổn hào  hay vô lễ với  Thầy Cô ,cho nên khi  viết về những chuyện  nghịch  phá  ngày còn cắp sách tôi thấy  dễ thương  khi nhắc lại  , và tôi nghĩ  người  đọc  cũng dễ dãi  cho tôi .
Miền Nam  được  vui hưởng  Thanh Bình  được vài  năm  54 - 58  , sau đó chiến tranh lại bắt  đầu nhen nhúm , Hiệp  định  Genève  lấy vĩ tuyến 17  phân chia đất  nước ra hai miền Nam Bắc   , Việt Cong  không thi hành đúng đắn Hiệp  định , không rút hết  quân về Bắc  , âm  mưu để lại  một  số lớn  cán bộ và  bộ  đội là dân miền Nam nằm  vùng  để mưu  toa thôn tính  Miền Nam sau này  , đầu năm 59  Việt Cọng đã  bắt  đầu  đánh phá Miền Nam  , tuổi trẽ chúng tôi cũng bắt đầu lao vào cuộc chiến  , song song với sự trưởng thành của  Quân Lực  Việt Nam Cong Hoà  một  lực lượng chủ lực , Chính  Quyền  Miền Nam do Tổng Thống  Ngô Đình Diệm  lãnh đạo  ban hành sắc lệnh thành lập Lực lượng quân nhân trừ  bị ,goi là  QUÂN DỊCH  , thanh niên  tuổi từ  18  đến 30  phải tuần tự  lên đường  nhâp ngũ  , sau 6 tháng huấn luyện quân sự  , được trở về đời sống dân sự  thuộc thành phần trừ  bị  , khi cần sẽ  được gọi nhập ngũ  ngay  , Nam học sinh , sinh viên được hoãn vì lý do học vấn , chiến dịch  được rầm rộ tuyên truyền để người dân được thông suốt  , bài  hát  ĐI QUÂN DỊCH  hàng  ngày  phát thanh trên Đài tiếng nói SaiGon . Thủ Đô Nước Việt Nam Cọng- Hoà  :
Vài hàng gởi anh triều mến ;  Vừa  rồi làng có truyền tin . Nói rằng nước non đang cần  . Đi Quân dịch là thương nòi  giống  ...  Cầm  tay súng mà vui lên đường  ... Thường thì tìm sang giàu tới  .  Tình này thì khác  người ơi  . Bao giờ nước  non thanh bình . Tình yêu ấy đõi ta nên vợ  chồng  ...
Thời  cuộc  , chiến tranh  càng  ngày càng lan  rộng  , tuổi Phượng vĩ ve sầu  lung lay  , tuổi  Đệ Tam  tuổi của  Thiên đường   hình như không được trọn vẹn cho chúng tôi .Trong  những năm Trung Học  , Đệ Tam  là năm  đẹp nhất trong đời  học trò  , vừa  đủ lớn  để  Mộng  Mơ  , trái tim  đã  biết rung động để dệt  thành  những  mối tình nên thơ  ,chỉ biết  học hành , chơi đùa  , không lo gì  về thi cử , một  buổi sáng  đệ  tam  , tôi soi gương  , tình cờ  thấy  mình có vài sợi râu lún phún  , tiếng  nói tự  nhiên  ồ   ồ như tiếng vịt đực  , trước khi bước ra khỏi nhà  biết chải mái tóc cho gọn  , áo  quần phải ủi trước khi mặc  ,tay chân tự  nhiên  dài ra , ngực nở  , vai rộng , bắp thịt rắn chắc  và  nhất là  không muốn ba me  để ý  đến nữa  , thích sống tự do , tự lập ...và từ đó tính tình trở nên ngổ  ngáo  khó dạy , bởi vì  tôi  bắt đầu bước vào TUỔI  ĐÔI MƯƠI  :

Vậy đó  bỗng nhiên mà  HỌ  lớn 
Tuổi hai mươi đến  có ai ngờ 
Một hôm trận gió Tình yêu lại
Đứng ngẩn trông vời áo Tiểu Thơ 
Huy Cận 

ĐaNằng  có   con đường Đổ Hửu VỊ  (  Hoàng Diệu )  rộng thênh thang chạy dài từ ngã năm  đến Chợ Mới , hai bên  đường  đầy  phượng vĩ đỏ rực  khi hè về , con đường Phan châu Trinh thơ mộng     chạy song song ngang qua những ngôi chùa cũ mới  , chùa  Nguyên Thuỷ  , chùa Phổ Đà với  những  lần tôi theo chân me đi lễ , con đường Trưng nữ Vương từ Phi Trường  dài  đến Cổ Viện Chàm , dọc theo bờ sông Hàn  miên mang tình tự  , con đường Độc Lập  sầm uất  phố xá  hai bên , có  nhà  Thờ uy  nghi cô?  kính   . Chợ Hàn trung tâm của thành phố xuôi về đường Quang Trung  cây cao bóng mát  , con đường về Trẹm  , về Thanh Bồ vòng ra bãi Biển  Thanh Bình mỗi  lần  thuỷ triều  xuống  ,  nước  rút  cạn , làm  trơ  những vỏ ốc trắng tinh  thoi thỏi  theo hàng thông  thẳng tăp  ,  con đường Ông Ích Khiêm  có ngôi chùa Tỉnh Hội  , một thời tôi vui học trong Đoàn Thiếu Niên Phật Tử  , đến Chợ Cồn gặp  con đường Hùng  Vương . Những  con đường  thời  nhỏ  tôi đã  đi qua , đi lại  không biết bao nhiêu ngàn lần , mòn không biết bao nhiêu đôi giày  , mòn bao nhiêu lốp  xe đạp , thế mà  tại sao lòng tôi vẫn mãi  vương vấn  chỉ  một con đường :  Tôi gọi là con đường  Mang tên em  , tựa của một bản nhạc tình dễ thương thời bấy giờ  , con đường hằn in  những dấu chân kỹ niệm  thời tôi mới biết yêu  . Năm  nay , năm Đệ Tam , hình  như tôi đã  trở thành  người lớn  ,  đã  biết  buồn khi  mặt trời  xuống bên kia  núi Tiên Sa , biết vui khi nhìn một nụ hoa nở  vội  , ngẩn ngơ  khi thấy  một tà áo  trắng  bay bay trong gió , yêu thơ  Xuân Diệu , Tế Hanh  , Chế Lan Viên , Hồ  Dzếnh ,Lưu trọng Lư ,  Quang Dũng ... , họ  làm thơ  vì tôi , họ  đại diện tôi  để viết  nên những  bài thơ tình bất hủ  để lại cho hậu thế mai sau , chỉ có họ mới  nói đúng được  tâm sự  của tôi , mỗi lần  đạp xe qua lại nhà người học trò con gái tôi thầm thương  , tôi về  viết vào quyển sách Toán Đệ Tam:

Em  ngồi  bên song cửa .
Anh đứng dựa tường hoa .
Nhìn nhau mà  lệ ứa.
Mỗi  ngày  một cách xa .

Hôm sau thằng Khôi mượn sách  chép bài toán , đã sửa lại  :

Em  ngồi bên song cửa  ;
Anh đạp xe đi qua .
Nhìn nhau mà bụng đói .
Mỗi  giờ  mỗi xót xa.

Cứ mỗi chiều tan học  , dù mưa hay dù nắng  ,   X  ,(  tôi  gọi  tên nàng là  X  cho  hợp với  Đệ Tam B  ban Toán của  ngủ  quỷ  chúng tôi , gọi NÀNG  nghe  cải lương quá  ) thường hay đi bộ về nhà , chúng tôi khoá xe đạp  bên gốc cây  đầu trường , tôi lẽo đẽo làm  như vô tình  đi sau , bốn thằng  quỷ  đi  xa xa  đề phòng tôi có chuyện gì  như  té hay  xỉu  thì giúp đở  , cứ  im lặng đi theo như vậy , đến khi X  quẹo vào nhà , cái cổng đóng lại  , tôi mới  yên lòng  đi chơi tiếp với bạn bè  ,Lủ Quỷ  biết ý  nên cứ  lẵng lặng  đi theo   cho hết đoạn đường SI  .
Một tối nọ , nhớ  quá  ,   rũ  bọn  quỷ  đến nhà  X , chỉ cần nhìn cái nhà thôi , đến nơi  , tôi nãy ra ý  định  leo tường vào  thăm X  , trời mưa lâm râm thường gọi cho nên thơ là  Mưa  bụi  , bạn bè cản  , nhưng tôi nhất định phải vào , như vậy mới  chứng minh đươc  cho X biết tình tôi , dù câm nín , bức tường cao quá , bốn thằng phải  đồn đồn  làm cái thang cho tôi trèo lên .Vừa  đến đầu tường , bỗng   nghe  tiếng còi  Te...   , hai ông Cảnh Sát  lù lù  đứng bên cạnh tự  bao giờ  :
- Tụi  bây trèo tường vào ăn trộm phải  không ? còng tay bắt  về bót  .
- Không tụi  em đâu có ăn trộm .
- Không ăn trộm , vậy  trèo tường vào làm gì trong đêm tối ?
Thằng Bình  miệng lưỡi hơn hết  giãi thích  mọi  chuyện với  hai ông Cãnh Sát , cuối cùng sau khi lục soát  kỹ  trong người 5 đứa  , không có gì khả nghi ,may thằng Tấn có cái THẺ  HỌC  SINH  đem theo ,chúng tôi được  tha cho về , với lời hăm doạ và nụ cười chế nhạo của hai ông Cãnh Sát  :
- Lần sau mà như vậy sẽ  bi đem giam và  thông báo nhà trường đuổi hoc  .
-Mới  Đệ Tam  mà lộn xộn  .
Bọn  Quỷ  khổ sở  về mối tình của tôi , nhưng phải chia bùi xẽ đắng  cho trọn tình trọn nghĩa  , vì đã  cùng nhau uống nước miếng thề nguyền kết nghĩa  vào một buổi trưa  trong hốc Cầu Vồng  .
Ngẩn  ngơ  , ngơ  ngẩn  như vậy  suốt  mấy tháng liền  , cho đến một  buổi sáng  , tôi  nhịn ăn  quà   ghé tiệm bánh bao Thời  Đại  đường Độc Lập   , mua  một cái  bánh bao , gói cẩn thận kèm theo bức thư tình dài  5 chử :
Tặng  X  để ăn sáng
Tôi  đem ý  định bàn või  lủ bạn , sẽ  đem cái bánh bao để dưới hộc bàn chổ  X  ngồi  , buổi sáng X  vào lớp , cất cặp sẽ thấy liền  , bọn Quỷ  không đồng  ý , thằng Bình bàn ra  .
- Như vậy  tốn  kém , mày chia 5 phần , mỗi đứa  một phần có lý hơn  .
- Tặng người mình yêu  , người ta tặng bông  giấy để giử được lâu  , dầu thơm nước hoa ... , tệ nhất là  một bản nhạc do Tinh Hoa Miên Nam xuất bản  , mầy lại tặng bánh bao  ,trần tục  ,  không nên thơ chút nào .
Mặc  bọn chúng , mỗi đứa một ý  , tôi vẫn làm , cuối cùng bốn thằng quỷ  cũng phải giúp tôi .
Tiếng trống lần thứ nhất , học sinh vào lớp đễ chuẩn bị  giờ  học  , bên này   nhìn qua  lớp  của  người mình trộm yêu ,thầm  nhớ , một bầy con gái  , chia nhau ăn một cái bánh bao  , vừa ăn  vừa cười , ồn như cái chợ  , tôi mặt mày  xanh lè  , bốn thằng quỷ  phải vịn tôi đứng cho vững , nếu không có thể xỉu  .
Trái tim tôi , bị một mũi tên bắn xuyên qua và  đã  nhỏ  máu  , cuộc tình thơ dại của tôi  , cái thuở cho rất nhiều mà không nhận được  CHI , nhưng dù sao cũng là :

... một thuở đã trở thành quá khứ .
Và một thời là kỷ niệm trăm năm.

Trần Hoan Trinh.
 
Ôi ta buồn ta đi lang thang bởi vì ai  ?
Ôi ta buồn ta đi quyên sinh cũng vì  em  .
Tôi đứng dựa vào tượng CHÚA   trước nhà thờ  , hát  khẽ  để mình  mình nghe , thế mà bốn thằng quỷ  lắng tai nghe được  , chúng hoảng hồn  an ủi , thằng Khôi lên mặt dạy đời :
-Mày  không nên tự tử  , tau biết mấy ngày này  mầy buồn  , nhưng  thời gian
sẽ làm cho mày  quên đi . Tau thấy mày tau chán quá  , thề sau này không lấy vợ
-  Thằng Dũng  trề môi .Đàn bà con gái  là  cái quái gì , tau chỉ thích đá banh và  bạn  bè
- Mầy cố học giỏi  , sau này mầy  là kỷ sư   , bác  sĩ  , ông này  ông nọ  thiếu gì con gái theo mày , thằng Tấn nói  như hét vào tai tôi . Riêng thằng Bình  cười  ruồi :  Tau không có số đào hoa , con gái chê và  chê con gái , tau khoẻ   re .
Bốn đứa  bốn ý , tôi gôm lại thành chân  lý  cho  đời  .
 
Năm nay cô Đặng thị Liệu dạy Anh Văn  là Giáo sư  chính (  sau này gọi là GS  hướng dẫn  hay GS  chủ nhiệm ) , chúng tôi thích Cô Giáo làm GS chính hơn Thầy , Cô thì dễ nhõng  nhẽo và dễ xin tiền hơn Thầy mỗi  khi có dịp làm cái này  cái nọ  cho lớp  , nhưng có lẽ nói cho đúng hơ n , hoc trò con trai thì  thích Cô ,  con  gái thì  thích Thầy  cũng là tự nhiên thôi  . Cô Liệu dáng nhỏ nhắn  xinh xinh  , cô hay cười  , dù có chuyện gì  bực mình , không bằng lòng cô cũng không cau có , cô hiền như  nàng Tiên  Bạch  Tuyết  trong 7 chú lùn  , cô chìu  học trò kinh khủng , học trò nói gì cô cũng nghe và ừ ,  có lần trong kỳ thi đệ nhất lục cá nguyệt , một bạn trong lớp  khi phát bài chỉ được 09,50/20  , chạy lên bàn thầy nhỏ to  với cô xin được điễm trung bình , cô cười sửa lại 10/20 và nói lần đệ nhị lục cá nguyệt không có xin nữa nghe , phãi cố gắng .
Nhưng không còn dịp để nhỏng nhẽo với cô nữa vì giữa niên học  cô hết dạy lớp tôi mà Thầy  Phạm văn Ấm  thay thế .Hôm  tiễn cô , trong bửa tiệc  nhỏ để tạm chia tay , cả lớp  đều sụt sùi  khóc , cô an  ủi :
- Cô đâu có đi xa  , cô vẫn dạy ở trường mà  .
Thằng Khôi ngịch ngợm phá phách thế mà bỗng trở  nên thi sĩ  , nó viết vào  tờ giấy học trò tặng cô  :

Có những lần đi không rượu tiễn .
Mà  nghe ngây  ngất  cả tâm tư   .

Tôi thay nó , đứng dậy ngâm  hai câu thơ và trao  tặng cô . Cô cười  nói : còn nhỏ  không được uống rượu  nghe , say đó
Chúng tôi cuõi vang , tuổi trẻ là thế , vừa buồn thì  lại vui ngay , chập chờn  như trời lúc mưa lúc nắng  .
Cô Liệu  ơi ! cô có còn cất giữ tờ  giấy này như cô đã hứa  năm  xưa  với học trò  đệ Tam  B  của cô  không ?
Tết năm nay tháng 2 năm 1959 ,trong 12 con giáp tôi không nhớ  con gì , thôi tạm gọi  Tết CON BÒ  , thầy Phạm văn  Ấm  thế  cô Liệu  , dạy  Anh Văn (  Sinh ngữ  chính ) và cũng là Giáo sư chính luôn , thầy  vừa dạy  vừa học để chuẩn bị  về Hué  thi  vào Đại Học Sư Phạm  Anh Văn  , cho nên thầy ít để ý  đến sinh hoạt của lớp  , mọi việc giao cho thằng Định trưởng lớp  , thằng  Định  làm  trưởng lớp 5 năm liền , tuy nó học giỏi  nhưng không phải giỏi nhất lớp , nhờ có tánh chăm và  chịu trách nhiệm nên năm nào cũng được bầu  , nó khoái ngủ  quỷ lắm , bây giờ còn có tên Ban ngủ ca 5 con bò  , cái gì làm không được thì giao cho tụi này  với  luật  giang hồ là làm thì làm chứ không chịu trách nhiệm , tụi này bách  nghệ , việc gì cũng làm được , kể cả  quét lớp , làm vệ sinh , trang hoàng...Thể thao, khôi hài chọc cho cười có  thằng Dũng , cái mông lớn như bà Đầm  mập , như ng nó chạy mau vô cùng  .  Ăn nói giao thiệp có thằng Bình , nó đã  từng thức suốt đêm để tranh luân với thầy Đặng minh Trai về Ấp Chiến Lược và  Nhân Dân Tự Vệ của  ông Ngô Đình Nhu . Cắm trại , sinh hoạt  ngoài  trời có thằng thằng Khôi ,  Chưởi lộn , đánh lộn có thằng Tấn   và cuối cùng văn nghệ có tôi .Tuy là hay phá phách  , nhưng cũng giúp ích  cho lớp được nhiều nên bạn bè thương mà không ghét  , Tết năm nay lớp  tôi tổ chức  tiệc tất niên lớn , lợi dụng năm nhàn  hạ  ăn tết  huy hoàng  , quan khách  được mời  là các Thầy cô , Tôi đề nghị phải có ngay ban Ẩm thực  , mỗi bạn góp 20 đồng  , xin xỏ đâu không cần biết , bắt buộc phải  gốp  , só tiền này  bằng 4 ly chè đậu đỏ  bánh lọt  loại lớn  ngã năm  , thầy Ấm cho thêm 200 đ , ban văn nghệ được thành lập làm  nòng cốt  , thế là tiến nhanh ,tiến mạnh , tiến  vững chắc đến ngày  Tất niên .
Hôm đó  , thầy cô  , mỗi người nhín một chút thời gian đến chung vui với  chúng tôi đông đủ  . Phạm thị Liên Hương  ( sau  này cũng là  Nha Sĩ , có phòng khám răng ở Huế ) đọc lời chúc  tết thầy  Cô  :

Kính Thưa Thầy Hiệu Trưởng .
Kính Thưa Thầy Cô .
Các bạn Tam B  thân mến .
............
Liên Hương , đoá hoa biết nói của  Tam B  , giọng Huế ngọt ngào  , ngon như bánh bèo Gia Hội  đã làm cho mọi người cảm động , LH  vừa dứt  , Thầy Hiệu Trưỡng là người vỗ tay hoan hô đầu tiên .
Sáng mồng một tết  , ngủ  quỷ  , năm  bộ  đồ mới  , năm con ngựa sắc chạy vòng vòng thành phố   , đến đầu hẽm  Chùa Hải Châu  ,  thiên hạ  đang   vây quanh các sòng bạc  , sóc dĩa  với hai bên chẵn và lẽ  , nhất nhị tam tứ  ngủ lục  , bầu cua  cá cọp , đủ các phương cách  sát phạt nhau  , thằng Khôi la lên :
- Ê  , dừng xe , tau có chuyện muốn bàn .
- Chuyện  gì .
-Mình  hùn tiền đánh bạc  .
-Thua thì về nhà ngủ  , thắng lớn , mình đi Hôi An chơi  .
Chuyện của  chúng tôi , đứa nào nói ra cũng có lý , không xướng ra thì thôi , chứ xướng ra là  OK  ngay .
Tất cả gom  hết tiền lì xì được gần 300 đồng  , sà vào sòng Bầu Cua Cá  Cọp  , thằng chủ bàn vừa xóc vũa la  :
-Mại dô ! Mại dô , đầu năm tết đến ,  may mắn may mắn , đánh lớn trúng lớn , đánh nhỏ trúng nhỏ , không đánh thấy người khác trúng mình tiếc .
Bố nó , Hấp dẩn quá  ; thằng Dũng đặt 20đ  chổ con CUA , thằng cầm cái hô KHUI  , nó dở cái chén ra :
2 Cua  1 Bầu , ngủ quỷ cười hô hố , thắng 40  rồi  .
Cứ như vậy lúc thắng lúc bại , thắng thì ít , bại thì nhiều  , cuối cùng còn 20đ  trên tay , sáng mùa Xuân trời lành lạnh  nhưng đứa nào trán cũng chảy mồ hôi , tôi đặt ván cuối cùng Con TÔM . 2 Cá 1 Nai , tiếng thằng chủ cái hô to , lòng chúng tôi xìu  như cái lốp xe đạp  mà hồi nào  đánh lừa  Thầy Tòng xin tiền ăn quà vặt  bên bờ sông Hàn mộng mơ của thời  mói lớn .
Phan châu Trinh , đệ tam B    ơi ! ta yêu em từ thuở dại khờ  , những người bạn   năm xưa người còn kẽ mất  , nhưng đâu đây tiếng lòng vẫn còn réo gọi:

PHAN CHÂU TRINH  , BUỔI TƠ VƯƠNG .
NHỮNG  NGƯỜI XƯA ẤY  DỄ  THƯƠNG  ĐẾN  GIỜ.
Paris , những nụ  hoa trong vườn chớm nở

Tôn Thất Phú Sĩ
08 Mars 03



1962